W ostatnich dziesięcioleciach wpływ działalności człowieka na środowisko nasilił się w zastraszającym tempie, bezpośrednio wpływając na faunę i florę planety. W wyniku niekontrolowanej urbanizacji oraz zanieczyszczenia wody, gleby i powietrza wiele gatunków jest coraz bardziej zagrożonych, co doprowadza je na skraj wyginięcia. W 2017 r. to niepokojące zjawisko osiągnęło swój szczyt, a zagrożonych była bezprecedensowa liczba gatunków.
Rekord w zagrożonych gatunkach
Według rocznego raportu Czerwonej Księgi Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) w roku 2017 zagrożonych jest 30% ocenianych gatunków, co odpowiada 25.800 gatunków. Dane te odzwierciedlają wzrost o 1.800 gatunków w porównaniu z 2016 r., kiedy liczba ocenionych gatunków wyniosła 24.000 XNUMX. Do głównych zwierząt dotkniętych chorobą zaliczają się łuskowce, koale, koniki morskie i różne gatunki owadów latających, z których wszystkie są ofiarami oddziaływania człowieka.
Eksperci podkreślają, że sytuacja jest dramatyczna. Często myślimy, że wymieranie zwierząt to odległy problem, który nie będzie nas bezpośrednio dotyczył. Jednak wiele gatunków, np. owady zapylające, jest niezbędnych dla rolnictwa i równowagi ekosystemów, a ich wyginięcie byłoby poważnym problemem dla ludzkości.
Owady zapylające
Grupą zwierząt szczególnie dotkniętą są owady zapylające. Są one niezbędne do wzrostu owoców i warzyw, ponieważ wiele roślin zależy od nich w zakresie rozprzestrzeniania nasion. Jednakże masowe stosowanie pestycydów w rolnictwie spowodowało spadek populacji tego gatunku, co zagraża produkcji rolnej w wielu regionach, zwłaszcza w Europie.
W Niemczech najnowsze badania wskazują, że w ciągu ostatnich 27 lat populacja owadów latających zmniejszyła się o 75%. Stosowanie pestycydów w uprawach wraz z utratą naturalnych siedlisk w wyniku ekspansji miast dziesiątkuje te małe, ale ważne zapylacze.
Istnieją rozwiązania takie jak wdrażanie bardziej zrównoważonych praktyk rolniczych i promowanie rolnictwa ekologicznego. Zarówno sektor rolniczy, jak i miasta i osoby fizyczne mają obowiązek stosowania pestycydów w sposób kontrolowany, minimalizując ich negatywny wpływ na przyrodę.
Łuskowce: najczęściej ścigany ssak
Łuskowiec jest najczęściej nielegalnie sprzedawanym ssakiem na świecie, głównie ze względu na wiarę w jego właściwości lecznicze rzekome w tradycyjnej medycynie azjatyckiej oraz handel jego mięsem i skórą. Chociaż od stycznia 2017 r. zakazano ich handlu międzynarodowego, na łuskowce nadal poluje się i sprzedaje je na czarnym rynku, zwłaszcza w Afryce i Azji.
To zwierzę, wyjątkowe ze względu na skórę pokrytą dużymi łuskami, jest nieustannie łapane przez władze. Według IUCN w ciągu ostatnich 16 lat skonfiskowano ponad 1,1 miliona żywych łuskowców. Oprócz bezpośredniego handlu ludźmi zmniejszanie się ich naturalnych siedlisk w wyniku wylesiania przyspiesza ich drogę do wyginięcia.
Sytuacja u pozostałych gatunków również nie jest zachęcająca. Populacja słoni afrykańskich spadła o 66%, głównie z powodu nielegalnego handlu kością słoniową. Aktualne dane szacują, że w lasach Afryki Środkowej żyje mniej niż 10.000 XNUMX słoni.
Koniki morskie: gatunek wymierający
Chociaż morza zapewniają obfitość życia, są także miejscem kryzysu różnorodności biologicznej. Wyraźnym przykładem są koniki morskie. W Europie jego populacja zmniejszyła się w ciągu ostatniej dekady o 30%, głównie z powodu przełowienia, niszczenia jego siedlisk przez trałowanie i stosowania nawozów zanieczyszczających wody.
Chociaż na Morzu Śródziemnym zakazane są zarówno połowy, jak i handel konikami morskimi, zwierzęta te w dalszym ciągu są w sposób niezamierzony łapane w sieci rybackie, co przyczynia się do spadku ich populacji. Zmiana klimatu wpłynęła także na temperaturę oceanów, negatywnie wpływając na ekosystem morski, w którym żyje ten gatunek.
Podobnie inne gatunki morskie, takie jak delfiny i żółwie morskie, są poważnie zagrożone, ale niektóre najnowsze raporty wskazują na niewielką poprawę w niektórych obszarach lęgowych.
Wpływ zmian klimatycznych na ekosystemy i różnorodność biologiczną
Zmiana klimatu jest uważana za jeden z największych czynników zagrażających gatunkom zwierząt i roślin na całym świecie. Zmiany we wzorcach klimatycznych zmieniają siedliska i zwyczaje żywych istot, a wiele gatunków nie jest w stanie wystarczająco szybko przystosować się do tych zmian.
Długotrwałe susze, rosnące globalne temperatury, zakwaszenie oceanów i ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak huragany i cyklony, mają niszczycielski wpływ na różne gatunki. Na przykład zmiany klimatyczne powodują znaczny spadek populacji niedźwiedzi polarnych z powodu utraty ich siedlisk w Arktyce.
Podnoszący się poziom mórz ma również poważny wpływ na niektóre gatunki żółwi morskich, których jaja składają na plażach. Obszary przybrzeżne, które kiedyś były bezpiecznymi przystankami, ulegają erozji w wyniku zwiększonej częstotliwości sztormów i podnoszącego się poziomu mórz.
Koale: bezpośrednie zagrożenie
Sytuacja koali jest równie ponura. Od lat 80. XX wieku populacja tych australijskich torbaczy w kilku regionach Australii zmniejszyła się o XNUMX%, głównie z powodu niszczenia lasów eukaliptusowych, które stanowią ich główne siedlisko.
Oprócz utraty siedlisk koale stoją w obliczu zagrożeń wynikających ze zmiany klimatu, które powodują ekstremalne fale upałów i długotrwałe susze, co wpływa na dostępność pożywienia i wody dla tych zwierząt. Gatunek ten jest również dotknięty chorobami i konkurencją z gatunkami inwazyjnymi.
Rząd Australii i różne organizacje pracują nad przywróceniem siedlisk i ochroną koali, ale wyzwania są ogromne. Jeśli nie zostaną podjęte bardziej drastyczne środki, w nadchodzących dziesięcioleciach koale mogą całkowicie zniknąć z niektórych regionów.
Dobra wiadomość: odbicie u niektórych gatunków
Pomimo wielu złych wiadomości, w raporcie IUCN widać pewne obiecujące oznaki. Wśród nich wzrost populacji żółwi morskich w niektórych regionach świata, dzięki programom ochrony i świadomości społecznej. Wysiłki te umożliwiły ochronę krytycznych obszarów lęgowych i wprowadzenie środków zapobiegających przypadkowemu złapaniu w sieci rybackie.
Kolejną historią sukcesu jest delfin Mekong. Chociaż pozostaje gatunkiem zagrożonym, gdyż pozostało zaledwie 80 osobników, ostatnie badania wykazały spadek jego śmiertelności, dając nadzieję, że gatunek zacznie się regenerować.
Przypadki te pokazują, że przy dobrze ukierunkowanych i skoordynowanych wysiłkach na rzecz ochrony możliwe jest odwrócenie trendów wymierania i naprawienie części szkód wyrządzonych ekosystemom. Należy jednak szybko rozszerzyć te inicjatywy, aby zaradzić światowemu kryzysowi różnorodności biologicznej.
Utrata różnorodności biologicznej to nie tylko problem znikających zwierząt i roślin. Ma to bezpośrednie implikacje dla stabilności ekosystemów, które wspierają życie ludzkie. Czas na działanie jest teraz.